Kompüter ekranlarına uzun müddət məruz qalmaq göz sağlamlığını mənfi təsir edən əsas faktorlardan biridir. Ekran qarşısında keçirilən müddət artdıqca göz yorğunluğu, bulanıq görmə, baş ağrısı və boyun ağrıları kimi narahatlıqlar yaşana bilər. Tibb dünyasında "rəqəmsal göz yorğunluğu" adlanan bu vəziyyət müasir həyatın ən geniş yayılmış sağlamlıq problemlərindən biridir.
Ekran qarşısında keçirilən vaxtı tamamilə azaltmaq hər zaman mümkün olmasa da, aşağıdakı sadə tədbirlər göz sağlamlığınızı qorumağa ciddi töhfə verə bilər.
Uzun müddət ekrana baxmaq məcburiyyətindəsinizsə, gözlərinizi rahatlatmaq üçün "20-20-20" qaydasından istifadə edin. Bu qaydaya görə hər 20 dəqiqədə bir 20 saniyə müddətində 20 fut (təxminən 6 metr) uzaqlıqdakı bir obyektə baxmaq lazımdır. Bu üsul göz əzələlərini rahatladır və quruluğun qarşısını alır.
Ekranın parlaqlığı ətrafdakı işıqla mütənasib olmalıdır. Həddindən artıq parlaq və ya qaranlıq ekran göz yorğunluğunu artırır. Kontrast ayarlarını düzgün nizamlamaqla gözlərə olan təzyiqi xeyli azaltmaq mümkündür.
Kompüter ekranı göz səviyyəsindən bir qədər aşağıda və təxminən 50–70 sm məsafədə yerləşdirilməlidir. Bu mövqe göz əzələlərini lazımsız yerə zorlamır və rahat bir görmə bucağı təmin edir.
Ekran qarşısında çalışarkən göz qırpma tezliyi əhəmiyyətli dərəcədə azalır. Bu isə gözlərdə quruluğa gətirib çıxarır. Müntəzəm göz qırpmağa şüurlu diqqət yetirin; lazım gələrsə, süni gözyaşı damcılarından istifadə edin.
Ekranlardan yayılan mavi işıq göz yorğunluğunun əsas səbəblərindən biridir. Kompüter və telefon ekranlarında mavi işıq filtri aktivləşdirməklə bu zərərli təsirdən qorunmaq mümkündür. Mavi işıq filtirli eynəklər də effektiv bir alternativdir.
Ekran qarşısında işləyən şəxslər ildə ən az bir dəfə göz müayinəsinə getməlidir. Erkən diaqnoz mümkün problemlərin vaxtında aşkarlanmasına imkan verir. Görmə kəskinliyinizdəki hər hansı dəyişiklik göz həkiminə müraciət etmək üçün kifayət qədər əsasdır.
Sadə göz məşqləri göz yorğunluğunu azaltmağa və görmə keyfiyyətini artırmağa kömək edə bilər. Gözləri saat istiqamətində və əks istiqamətdə fırlatmaq göz əzələlərini gücləndirir və elastikliyini qoruyur.
Göz sağlamlığını qorumaq yalnız ekran qarşısındakı vərdişlərdən asılı deyil. Düzgün qidalanma və iş mühitinin düzgün işıqlandırılması da görmə keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərir.
E vitamini göz hüceyrələrini sərbəst radikalların zərərlərindən qoruyan güclü bir antioksidantdır. Badam, avokado və günəbaxan toxumu kimi E vitamini ilə zəngin qidaları gündəlik pəhrizinizə əlavə etməyiniz tövsiyə olunur. Bunlarla yanaşı, omega-3 yağ turşuları (somon, tuna, qoz) göz quruluğunu azaldır; yerkökü, ispanaq və brokoli kimi beta-karoten ehtiva edən tərəvəzlər isə uzunmüddətli göz sağlamlığına töhfə verir.
İş mühitinin işıqlandırması da göz sağlamlığında mühüm rol oynayır. 2700–3000 Kelvin aralığında olan sarı işıq gözləri daha az yorur və mavi işıq məruziyyətini azaldır. İş sahənizin bu rəng aralığında işıqlandırılması göz yorğunluğunun xeyli azalmasına kömək edə bilər. Bundan əlavə, ekranın üst kənarını göz səviyyəsindəki vəziyyətdə saxlamaq və ekran ilə göz arasındakı məsaləni 60 sm-ə yaxın tutmaq da vacib amillərdəndir.
Sarı işıq (2700–3000 Kelvin) gözləri daha az yorur və mavi işıq məruziyyətini azaldır. Bu səbəbdən iş mühitlərində sarı işıq üstünlük verilən seçimdir. Müntəzəm göz müayinəsi və günəş gözlüyü istifadəsi də görmə sağlamlığını müsbət istiqamətdə dəstəkləyir.
E vitamini göz hüceyrələrini sərbəst radikalların zərərlərindən qoruyaraq katarakt və makula dejenerasiyası riskini azaldır. Badam, avokado və günəbaxan toxumu bu vitaminin ən zəngin mənbələri arasındadır.
Göz ilə ekran arasında ən az 60 sm məsafə qorunmalıdır. Bu məsafə göz əzələlərinin lazımsız gərginliyinin qarşısını alır və uzun müddətli istifadədə yorğunluğu azaldır.
E vitamini baxımından zəngin badam, avokado və günəbaxan toxumu; omega-3 yağ turşuları ilə dolu somon, tuna və qoz; beta-karoten ehtiva edən yerkökü, ispanaq və brokoli göz sağlamlığını dəstəkləyən əsas qidalar arasındadır.